گروه فرهنگی هنری فام

نقد فیلم و ارتباط مخاطب با آن

شاید برای بسیاری چنین پرسش هایی مطرح شود که اصلا اهمیت نقد فیلم در چیست. آیا واقعا منتقدین دردی از سینما دوا می کنند و اصلا ضرورت نقد فیلم چیست؟ برای پاسخ بهتر به این سول راه آسانی وجود دارد . نقد فیلم اهمیت دارد ، چرا که هنوز تقاضا برای آن وجود دارد. نقد فیلم مهم است ، چرا که هنوز بسیاری خواهان آن هستند و تقاضا برای آن بالاست. حال کار نقد فیلم چیست؟ آیا نقد فیلم را می توان پلی میان اثر و مخاطب آن دانست؟ به بیان ساده تر ، آیا درست است که اگر مخاطب فیلمی را به تمام و کمال درک نکند با مراجعه به نقد ها ، درکش را از فیلم فزونی بخشد؟ شاید نتوان گفت که این نظریه کاملا درست است اما برای خیلی از ما پیش آمده که پس از تماشای فیلمی و عدم درک درست آن ، با مراجعه به چند نقد کمی بیشتر به فیلم تسلط پیدا می کنیم . آیا این کار به نوعی در اختیار گذاشتن خودمان در دستان منتقد نیست؟ تا حدودی چرا . اما اگر واقعا نقد بتواند دیدگاهمان را نسبت به فیلمی ، نه اینکه کاملا تغییر دهد ، بلکه صرفا بازتر کند ، پس چه ایرادی دارد که از نقد برای درک بهتر فیلم استفاده کرد. اما نکته ای را در این میان نباید نادیده گرفت : معنای واقعی هر اثر هنری ، برآیند دو عنصر اساسی است. یکی خود اثر و دیگری نحوه خوانش مخاطب از اثر و چنانکه به تعداد مردم دنیا ، سلیقه های مختلف وجود دارد ، پس نحوه خوانش هر فرد از هر اثر هنری ( در اینجا فیلم ) با دیگری متفاوت است . نحوه خوانش هر مخاطب به عوامل چندی بستگی دارد. همچون : جایگاه و موقعیت اجتماعی مخاطب ، درک مخاطب و ارتباط او با سایر آثار یک هنرمند و حتی درک و ارتباط مخاطب با سایر آثار هنری ، سطح علمی و دانش هنری مخاطب و... که هر کدام باعث خوانش های متفاوتی از اثر خواهند شد . حال وظیفه منتقد در این میان چیست؟ آیا او وظیفه دارد که نظر خود را با توجه به نوع خوانش خودش از اثر به مخاطب تحمیل کند؟ بهتر است که بگوییم منتقد نقد خود را می نویسد و نظر خود را با توجه با سطح دانش سینمایی خود ابراز می دارد و مخاطب که خود فیلم را دیده و نقد را نیز خوانده به قضاوت می نشیند . ممکن است با بخش هایی از آن موافق باشد و حتی با بخش هایی به کلی مخالف . چنین مخاطبی دیگر مخاطبی منفعل نیست ، بلکه مخاطبی است پویا که خود به خوانش در اثر می پردازد. چنین مخاطبی را می توان به نوعی یک منتقد خواند.

فرهاد پدوین